125 jaar kaas uit De Beemster en omgeving
125 jaar kaas uit De Beemster en omgeving
Een relatief kleine speler in de zuivelsector die zelfstandig wist te blijven en dit jaar het 125-jarig bestaan viert. Dat is de zuivelcoöperatie CONO (De Combinatie Noord-Holland). Een kleine 400 melkveehouders leveren melk aan de fabriek in Middenbeemster waar de bekendste Nederlandse merkkaas wordt gemaakt: Beemster kaas.
In 1901 besloten melkveehouders in Oudendijk (bij Hoorn) tot de oprichting van de ‘Maatschappij tot bereiding van kaas en boter Concordia’. Dat initiatief bleek geen succes; in 1912 begon men opnieuw, met de coöperatieve fabriek Concordia. Die hield het langer uit met de productie van kaas, boter en melkpoeder.
In 1947 ging Concordia samen met Ons Belang uit Middelie en De Tijd uit de Beemster. Zij vormden ‘De Combinatie’, waar later Neerlandia uit Stompetoren zich bijvoegde.
De Combinatie hield zich afzijdig van de grote coöperatie Noord-Holland die in 1979 fuseerde met CMC Melkunie. In 1991 traden veehouders toe die ontevreden waren over Campina Melkunie.
Historisch kaasetiket van fabriek Concordia, bakermat van CONO. Bron: Gedenkboek Honderd jaar CONO.
Midden Beemster
In de jaren negentig concentreerde De Combinatie de kaasproductie in de fabriek in Middenbeemster. Aan de Rijperweg staat nu een glazen kaaspaleis, op de plek waar destijds fabriek De Tijd stond. Die naam is bewaard gebleven op een bijgebouw.
De kaas wordt op de markt gebracht onder het merk Beemster Kaas. Die veroverde een vooraanstaande plek op de schappen van de supermarkten. Een ander merk verwijst naar het begin in 1901: de kaas Oudendijk, die voor de Belgische markt wordt geproduceerd.
De CONO produceert de kaas naar eigen zeggen ‘ambachtelijk’. Dat wil zeggen dat de melk in open bakken tot wrongel en wei wordt verwerkt in plaats van in dichte pijpen, zoals in andere fabrieken.
Ben en Jerry’s
CONO onderscheidde zich ook door als eerste zuivelonderneming extra melkgeld te betalen aan veehouders die hun koeien in de wei houden. De coöperatie ging een samenwerking aan met Ben en Jerry’s ijs om duurzaam melk en room te produceren onder de naam Caring Dairy.
Tegenwoordig voert de coöperatie de naam CONO Kaasmakers. Het bedrijf heeft in Amsterdam vier toeristische kaaswinkels geopend onder de naam Amsterdam Cheese Company.
Aad Vernooij, mei 2026
Het glazen kaaspaleis van Cono in MiddenBeemster. Bron: website CONO.